Trong bộ máy cai trị của thực dân Pháp tại Nam Kỳ (vùng thuộc địa trực trị không có quan lại triều đình Huế), các chức vụ và ngạch cấp dành cho người Việt bao gồm: Đốc phủ sứ, Phủ sứ, và Huyện sứ.
Đốc phủ sứ: Cấp bậc cao nhất trong ngạch quan chức người Việt tại Nam Kỳ, thường đứng đầu hoặc phụ tá đắc lực tại các cơ quan tỉnh hạt, có uy quyền lớn đối với người bản xứ dưới sự giám sát của người Pháp.
Phủ sứ: Ngạch quan chức trung gian sau Đốc phủ sứ, làm việc tại các dinh tỉnh hoặc tòa tham biện.
Huyện sứ: Ngạch quan chức điều hành cấp dưới, xuất thân từ các thông ngôn hoặc ký lục lâu năm được thăng lên, thường mang danh nghĩa hành chính chứ không hoàn toàn có quyền lực phong kiến như ở Bắc Kỳ.
Chánh tổng và Phó chánh tổng: Viên chức người Việt quản lý cấp cơ sở gọi là "tổng", đóng vai trò cầu nối trung gian giữa làng xã và chính quyền cấp tỉnh của Pháp.
Hội đồng Quản hạt Nam Kỳ (Conseil Colonial): Cơ quan tư vấn kinh tế - tài chính có sự tham gia của các nghị viên người Việt Nam Kỳ đắc cử.
Hội đồng Đại hương chức: Thiết chế quản lý cấp xã gồm khoảng 11 người giàu có, điền chủ lớn trong làng được Pháp nhìn nhận và sắp xếp lại theo chính sách cải lương hương chính từ năm 1904.
Năm 1858, quân Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam, đến năm 1883 thì hoàn tất. Tính chung Bắc Kì có 37 phủ, 88 huyện, 38 châu, gồm 1264 tổng, 10105 xã, 29 mường, 2141 bản và 4 đạo quan binh ở vùng biên giới. Trung Kì có 3 đạo, 33 phủ, 58 huyện, 541 tổng, 9093 xã và 6 thành phố. Nam Kì có 78 quận, 197 tổng Kinh và 10 tổng Thượng, 1470 xã.
Năm 1870, Việt Nam có khoảng 10.000.000 người, đến năm 1901 thuộc Pháp là 13.000.000 và tăng lên 22.600.000 vào năm 1943.
Thông tin tổng quan do AI tạo
Publié le : 31-08-2026 - 12:51